Η σκιά ενός παρατεταμένου αποκλεισμού στα Στενά του Hormuz απειλεί να τινάξει στον αέρα τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας
Μετά την «Επική Οργή» αρχίζει η… «Επική Τρέλα». Η σκιά ενός παρατεταμένου αποκλεισμού στα Στενά του Hormuz απειλεί να τινάξει στον αέρα τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, προκαλώντας εκτόξευση στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι ο κόσμος βρίσκεται μπροστά στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση της σύγχρονης ιστορίας, με αλυσιδωτές συνέπειες για οικονομίες, πληθωρισμό και γεωπολιτική σταθερότητα.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τον αρθρογράφο των Financial Times, Martin Wolf, πρώτα ήρθε ο πόλεμος. Έπειτα ήρθε ο αποκλεισμός. Τώρα έρχονται οι ελλείψεις.
Τα δεξαμενόπλοια γεμάτα με βασικά εμπορεύματα —πετρέλαιο, υγροποιημένο φυσικό αέριο, ουρία, διυλισμένα πετρελαϊκά προϊόντα, υδρογόνο, ήλιο και ούτω καθεξής— δεν έχουν περάσει από τα Στενά του Hormuz από τα τέλη Φεβρουαρίου.
Όσα απέπλευσαν πριν από το κλείσιμο έχουν ως επί το πλείστον φτάσει στον προορισμό τους.
Από εδώ και πέρα, οι αποστολές που δεν αναχώρησαν θα γίνονται ολοένα και πιο αισθητές λόγω της απουσίας τους.
Καθώς και τα αποθέματα εξαντλούνται, θα εισέλθουμε σε μια εποχή πραγματικών φυσικών ελλείψεων, σημειώνει ο αρθρογράφος της εφημερίδας.
Μέχρι τώρα, οι ελλείψεις ήταν κυρίως φανταστικές. Τώρα θα γίνουν πραγματικές.
Θα πρέπει να διαχειριστούν, τελικά μέσω της καταστολής της ζήτησης.
Αυτό, με τη σειρά του, θα απαιτήσει κάποιο συνδυασμό δελτίου και ύφεσης.
Ένας συνδυασμός υψηλότερων τιμών και αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής θα μπορούσε να επιφέρει και τα δύο.
Όσο περισσότερο παραμένουν κλειστά τα Στενά και όσο μεγαλύτερες είναι οι φυσικές καταστροφές, τόσο περισσότερο θα διαρκέσουν οι ελλείψεις και τόσο χειρότερες θα είναι οι επιπτώσεις τους.
Αυτό, εν συντομία, είναι το επιχείρημα του Nick Butler, πρώην αντιπροέδρου στρατηγικής και ανάπτυξης πολιτικής της BP και νυν στελέχους του King’s College London, σε ανάρτησή του στο Substack με τίτλο «The end of the beginning».
Ανησυχητική ιστορία.
Ακολουθούν, λοιπόν, ορισμένα από τα βασικά στοιχεία αυτής της ανησυχητικής ιστορίας.
Πρώτον, τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κόσμος δεν είναι απλώς αποτέλεσμα του ουσιαστικού κλεισίματος των Στενών.
Η στοχοποίηση υποδομών, κυρίως από το Ιράν —κάτι τόσο προβλέψιμο όσο και το ίδιο το κλείσιμο— έχει προκαλέσει σημαντικές ζημιές.
Σύμφωνα με τον Butler, «τουλάχιστον οκτώ σημαντικά διυλιστήρια του Κόλπου βρίσκονται πλήρως ή μερικώς εκτός λειτουργίας.
Το ίδιο ισχύει και για την εγκατάσταση LNG Ras Laffan στο Qatar».
Το πόσος χρόνος θα χρειαστεί για την αποκατάσταση των καταστροφών παραμένει άγνωστο.
Δεύτερον, όπως εξηγεί το Substack «Crack The Market», οι ελλείψεις δεν πρέπει να εξετάζονται αποκλειστικά υπό το πρίσμα του αργού πετρελαίου.
Θα επηρεάσουν δυσανάλογα συγκεκριμένα προϊόντα, επειδή τα διυλιστήρια έχουν σχεδιαστεί για να επεξεργάζονται συγκεκριμένους τύπους αργού πετρελαίου.
Η περιοχή του Περσικού Κόλπου όχι μόνο παράγει συγκεκριμένους τύπους πετρελαίου, αλλά, όπως σημειώνει το Crack The Market, «εξήγε 3,3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως διυλισμένων προϊόντων και 1,5 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως LPG πριν από την κρίση.
Πρόκειται για έτοιμα καύσιμα (ντίζελ, καύσιμα αεροσκαφών, νάφθα, βενζίνη) που τροφοδοτούσαν άμεσα τις αλυσίδες εφοδιασμού Ασιατών και Ευρωπαίων καταναλωτών».
Η απώλεια εξαγωγών συγκεκριμένων τύπων αργού και διυλισμένων προϊόντων σημαίνει ότι δεν είναι δυνατή μια απλή υποκατάσταση.
Ο Butler γράφει ότι οι κύριες ελλείψεις αυτή τη στιγμή αφορούν τα καύσιμα αεροσκαφών και το ντίζελ.
Δεδομένων αυτών των ιδιαιτεροτήτων, οι ΗΠΑ δεν είναι αυτάρκεις σε πετρέλαιο.
Ναι, είναι καθαρός εξαγωγέας. Όμως, όπως υποστηρίζει ο αναλυτής αγορών Charlie Garcia, είναι επίσης μεγάλος εισαγωγέας, καθώς τα διυλιστήριά της χρειάζονται πρόσβαση στους τύπους αργού που μπορούν να επεξεργαστούν.
Τρίτον, μέχρι σήμερα οι επιπτώσεις έχουν μετριαστεί χάρη στη γρήγορη απομείωση των αποθεμάτων.
Όμως τα αποθέματα είναι εκ φύσεως πεπερασμένα. Είναι δύσκολο να αυξηθεί η παραγωγή εκτός του Κόλπου ή να ανακατευθυνθεί το πετρέλαιο μακριά από τα Στενά, ακόμη και μεσοπρόθεσμα.
Έτσι, μεγάλο μέρος της πλεονάζουσας παγκόσμιας παραγωγικής ικανότητας πετρελαίου βρίσκεται στην ίδια την περιοχή του Περσικού Κόλπου.
Μετά από αυτήν, η μεγαλύτερη πρόσθετη πηγή είναι η Ρωσία.
Όμως, πέρα από τις προφανείς πολιτικές δυσκολίες, η ρωσική παραγωγική ικανότητα είναι περιορισμένη.
Οι αγωγοί από τη Σαουδική Αραβία προς την Ερυθρά Θάλασσα και από το Ομάν προς το Ras Markaz έχουν περιορισμένη δυναμικότητα.
Η επέκτασή τους θα απαιτούσε πολύ χρόνο. Η αντικατάσταση της χαμένης διυλιστικής ικανότητας θα απαιτούσε επίσης χρόνο και τεράστιο κόστος.
Στην Ευρώπη, η διυλιστική ικανότητα μειώνεται εδώ και χρόνια. Αυτό δεν μπορεί να αλλάξει γρήγορα.
Επιπλέον, τέτοιες επενδύσεις θα ήταν δαπανηρές και ριψοκίνδυνες.
Τέλος, οι ελλείψεις απέχουν πολύ από το να περιορίζονται μόνο στην ενέργεια.
Επηρεάζονται επίσης οι προμήθειες ηλίου, νάφθας, μεθανόλης, φωσφορικών, ουρίας, αμμωνίας και θείου.
Η μείωση στην προσφορά ηλίου πλήττει την παραγωγή μικροτσίπ.
Η μείωση στην προσφορά βασικών πρώτων υλών για την παραγωγή τεχνητών λιπασμάτων θα περιορίσει την παγκόσμια παραγωγή τροφίμων.
Υπάρχει επίσης επίπτωση στη διεθνή ναυτιλία, καθώς οι μεγαλύτερες διαδρομές είναι ακριβότερες.
Επιπλέον, 20.000 ναυτικοί έχουν πλέον εγκλωβιστεί στον Κόλπο.
Οι αγορές φαίνεται να έχουν πείσει τους εαυτούς τους ότι αυτές οι επερχόμενες πραγματικότητες θα οδηγήσουν, αργά ή γρήγορα, σε μια σταθερή κατάπαυση του πυρός και στο άνοιγμα ξανά των στενών.
Αυτό μπορεί να συμβεί. Αλλά δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς γιατί μπορεί και να μη συμβεί.
Ο παράγων Trump
Ο Donald Trump επιμένει ότι δεν τον ενδιαφέρει η οικονομική κατάσταση των Αμερικανών.
Αντίθετα, «το μόνο πράγμα που έχει σημασία, όταν μιλάω για το Ιράν, είναι να μην αποκτήσει πυρηνικό όπλο».
Θα συμφωνήσει το Ιράν σε κάτι τέτοιο, έστω και επί της αρχής; Γιατί να εμπιστευτεί τον Trump ότι θα τηρήσει το δικό του μέρος οποιασδήποτε συμφωνίας;
Πώς θα παρακολουθείται και θα επιβάλλεται μια τέτοια συμφωνία;
Γιατί το Ιράν, έχοντας επιβάλει έλεγχο στη ναυσιπλοΐα του Κόλπου, να παραιτηθεί από αυτόν;
Δεν θα επέμεναν τουλάχιστον οι ηγέτες του στο δικαίωμά τους να επιβάλλουν διόδια; Θα ήταν πρόθυμος ο Trump να αποδεχθεί μια τέτοια ταπείνωση;
Ναι, οι αγορές συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης πετρελαίου δείχνουν ότι οι τιμές αναμένεται να πέσουν και έτσι όλα θα πάνε καλά.
Όμως η καμπύλη των futures πετρελαίου δεν είναι κρυστάλλινη σφαίρα, όπως έχουν επισημάνει οι συνάδελφοί μου Jonathan Vincent και Malcolm Moore.
Πράγματι, οι προσδοκίες έχουν συχνά διαψευστεί.
Δεν βλέπω κανέναν σοβαρό λόγο για τον οποίο αυτό να μην συνεχίσει να συμβαίνει.
Αν συμβεί το χειρότερο, οι τιμές θα πρέπει να αυξηθούν αρκετά ώστε να εξισορροπηθεί η περιορισμένη προσφορά με τη ζήτηση.
Δεδομένου ότι πρόκειται για βασικά αγαθά, των οποίων η ζήτηση δεν επηρεάζεται σημαντικά από τις τιμές, το κόστος των προϊόντων και του αργού πετρελαίου θα μπορούσε να εκτοξευθεί.
Επιπλέον, μέρος αυτής της προσαρμογής είναι πιθανό να περάσει μέσα από την άνοδο των πληθωριστικών προσδοκιών, τα υψηλότερα επιτόκια και, συνεπώς, μια ισχυρή υφεσιακή επίδραση στην παγκόσμια οικονομία.
Ο Fatih Birol, εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, έχει προειδοποιήσει ότι εισερχόμαστε στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία.
Αν τα πράγματα δεν αλλάξουν σύντομα, αυτή η προειδοποίηση θα αποδειχθεί σωστή. Ούτε ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα ήταν έκπληξη.
Οι ΗΠΑ ονόμασαν τον πόλεμό τους Επιχείρηση «Επική Οργή».
Όμως το Επιχείρηση «Επική τρέλα» θα ήταν μια πιο ρεαλιστική ονομασία.
www.bankingnews.gr
Αναλυτές προειδοποιούν ότι ο κόσμος βρίσκεται μπροστά στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση της σύγχρονης ιστορίας, με αλυσιδωτές συνέπειες για οικονομίες, πληθωρισμό και γεωπολιτική σταθερότητα.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τον αρθρογράφο των Financial Times, Martin Wolf, πρώτα ήρθε ο πόλεμος. Έπειτα ήρθε ο αποκλεισμός. Τώρα έρχονται οι ελλείψεις.
Τα δεξαμενόπλοια γεμάτα με βασικά εμπορεύματα —πετρέλαιο, υγροποιημένο φυσικό αέριο, ουρία, διυλισμένα πετρελαϊκά προϊόντα, υδρογόνο, ήλιο και ούτω καθεξής— δεν έχουν περάσει από τα Στενά του Hormuz από τα τέλη Φεβρουαρίου.
Όσα απέπλευσαν πριν από το κλείσιμο έχουν ως επί το πλείστον φτάσει στον προορισμό τους.
Από εδώ και πέρα, οι αποστολές που δεν αναχώρησαν θα γίνονται ολοένα και πιο αισθητές λόγω της απουσίας τους.
Καθώς και τα αποθέματα εξαντλούνται, θα εισέλθουμε σε μια εποχή πραγματικών φυσικών ελλείψεων, σημειώνει ο αρθρογράφος της εφημερίδας.
Μέχρι τώρα, οι ελλείψεις ήταν κυρίως φανταστικές. Τώρα θα γίνουν πραγματικές.
Θα πρέπει να διαχειριστούν, τελικά μέσω της καταστολής της ζήτησης.
Αυτό, με τη σειρά του, θα απαιτήσει κάποιο συνδυασμό δελτίου και ύφεσης.
Ένας συνδυασμός υψηλότερων τιμών και αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής θα μπορούσε να επιφέρει και τα δύο.
Όσο περισσότερο παραμένουν κλειστά τα Στενά και όσο μεγαλύτερες είναι οι φυσικές καταστροφές, τόσο περισσότερο θα διαρκέσουν οι ελλείψεις και τόσο χειρότερες θα είναι οι επιπτώσεις τους.
Αυτό, εν συντομία, είναι το επιχείρημα του Nick Butler, πρώην αντιπροέδρου στρατηγικής και ανάπτυξης πολιτικής της BP και νυν στελέχους του King’s College London, σε ανάρτησή του στο Substack με τίτλο «The end of the beginning».
Ανησυχητική ιστορία.
Ακολουθούν, λοιπόν, ορισμένα από τα βασικά στοιχεία αυτής της ανησυχητικής ιστορίας.
Πρώτον, τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κόσμος δεν είναι απλώς αποτέλεσμα του ουσιαστικού κλεισίματος των Στενών.
Η στοχοποίηση υποδομών, κυρίως από το Ιράν —κάτι τόσο προβλέψιμο όσο και το ίδιο το κλείσιμο— έχει προκαλέσει σημαντικές ζημιές.
Σύμφωνα με τον Butler, «τουλάχιστον οκτώ σημαντικά διυλιστήρια του Κόλπου βρίσκονται πλήρως ή μερικώς εκτός λειτουργίας.
Το ίδιο ισχύει και για την εγκατάσταση LNG Ras Laffan στο Qatar».
Το πόσος χρόνος θα χρειαστεί για την αποκατάσταση των καταστροφών παραμένει άγνωστο.
Δεύτερον, όπως εξηγεί το Substack «Crack The Market», οι ελλείψεις δεν πρέπει να εξετάζονται αποκλειστικά υπό το πρίσμα του αργού πετρελαίου.
Θα επηρεάσουν δυσανάλογα συγκεκριμένα προϊόντα, επειδή τα διυλιστήρια έχουν σχεδιαστεί για να επεξεργάζονται συγκεκριμένους τύπους αργού πετρελαίου.
Η περιοχή του Περσικού Κόλπου όχι μόνο παράγει συγκεκριμένους τύπους πετρελαίου, αλλά, όπως σημειώνει το Crack The Market, «εξήγε 3,3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως διυλισμένων προϊόντων και 1,5 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως LPG πριν από την κρίση.
Πρόκειται για έτοιμα καύσιμα (ντίζελ, καύσιμα αεροσκαφών, νάφθα, βενζίνη) που τροφοδοτούσαν άμεσα τις αλυσίδες εφοδιασμού Ασιατών και Ευρωπαίων καταναλωτών».
Η απώλεια εξαγωγών συγκεκριμένων τύπων αργού και διυλισμένων προϊόντων σημαίνει ότι δεν είναι δυνατή μια απλή υποκατάσταση.
Ο Butler γράφει ότι οι κύριες ελλείψεις αυτή τη στιγμή αφορούν τα καύσιμα αεροσκαφών και το ντίζελ.
Δεδομένων αυτών των ιδιαιτεροτήτων, οι ΗΠΑ δεν είναι αυτάρκεις σε πετρέλαιο.
Ναι, είναι καθαρός εξαγωγέας. Όμως, όπως υποστηρίζει ο αναλυτής αγορών Charlie Garcia, είναι επίσης μεγάλος εισαγωγέας, καθώς τα διυλιστήριά της χρειάζονται πρόσβαση στους τύπους αργού που μπορούν να επεξεργαστούν.
Τρίτον, μέχρι σήμερα οι επιπτώσεις έχουν μετριαστεί χάρη στη γρήγορη απομείωση των αποθεμάτων.
Όμως τα αποθέματα είναι εκ φύσεως πεπερασμένα. Είναι δύσκολο να αυξηθεί η παραγωγή εκτός του Κόλπου ή να ανακατευθυνθεί το πετρέλαιο μακριά από τα Στενά, ακόμη και μεσοπρόθεσμα.
Έτσι, μεγάλο μέρος της πλεονάζουσας παγκόσμιας παραγωγικής ικανότητας πετρελαίου βρίσκεται στην ίδια την περιοχή του Περσικού Κόλπου.
Μετά από αυτήν, η μεγαλύτερη πρόσθετη πηγή είναι η Ρωσία.
Όμως, πέρα από τις προφανείς πολιτικές δυσκολίες, η ρωσική παραγωγική ικανότητα είναι περιορισμένη.
Οι αγωγοί από τη Σαουδική Αραβία προς την Ερυθρά Θάλασσα και από το Ομάν προς το Ras Markaz έχουν περιορισμένη δυναμικότητα.
Η επέκτασή τους θα απαιτούσε πολύ χρόνο. Η αντικατάσταση της χαμένης διυλιστικής ικανότητας θα απαιτούσε επίσης χρόνο και τεράστιο κόστος.
Στην Ευρώπη, η διυλιστική ικανότητα μειώνεται εδώ και χρόνια. Αυτό δεν μπορεί να αλλάξει γρήγορα.
Επιπλέον, τέτοιες επενδύσεις θα ήταν δαπανηρές και ριψοκίνδυνες.
Τέλος, οι ελλείψεις απέχουν πολύ από το να περιορίζονται μόνο στην ενέργεια.
Επηρεάζονται επίσης οι προμήθειες ηλίου, νάφθας, μεθανόλης, φωσφορικών, ουρίας, αμμωνίας και θείου.
Η μείωση στην προσφορά ηλίου πλήττει την παραγωγή μικροτσίπ.
Η μείωση στην προσφορά βασικών πρώτων υλών για την παραγωγή τεχνητών λιπασμάτων θα περιορίσει την παγκόσμια παραγωγή τροφίμων.
Υπάρχει επίσης επίπτωση στη διεθνή ναυτιλία, καθώς οι μεγαλύτερες διαδρομές είναι ακριβότερες.
Επιπλέον, 20.000 ναυτικοί έχουν πλέον εγκλωβιστεί στον Κόλπο.
Οι αγορές φαίνεται να έχουν πείσει τους εαυτούς τους ότι αυτές οι επερχόμενες πραγματικότητες θα οδηγήσουν, αργά ή γρήγορα, σε μια σταθερή κατάπαυση του πυρός και στο άνοιγμα ξανά των στενών.
Αυτό μπορεί να συμβεί. Αλλά δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς γιατί μπορεί και να μη συμβεί.
Ο παράγων Trump
Ο Donald Trump επιμένει ότι δεν τον ενδιαφέρει η οικονομική κατάσταση των Αμερικανών.
Αντίθετα, «το μόνο πράγμα που έχει σημασία, όταν μιλάω για το Ιράν, είναι να μην αποκτήσει πυρηνικό όπλο».
Θα συμφωνήσει το Ιράν σε κάτι τέτοιο, έστω και επί της αρχής; Γιατί να εμπιστευτεί τον Trump ότι θα τηρήσει το δικό του μέρος οποιασδήποτε συμφωνίας;
Πώς θα παρακολουθείται και θα επιβάλλεται μια τέτοια συμφωνία;
Γιατί το Ιράν, έχοντας επιβάλει έλεγχο στη ναυσιπλοΐα του Κόλπου, να παραιτηθεί από αυτόν;
Δεν θα επέμεναν τουλάχιστον οι ηγέτες του στο δικαίωμά τους να επιβάλλουν διόδια; Θα ήταν πρόθυμος ο Trump να αποδεχθεί μια τέτοια ταπείνωση;
Ναι, οι αγορές συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης πετρελαίου δείχνουν ότι οι τιμές αναμένεται να πέσουν και έτσι όλα θα πάνε καλά.
Όμως η καμπύλη των futures πετρελαίου δεν είναι κρυστάλλινη σφαίρα, όπως έχουν επισημάνει οι συνάδελφοί μου Jonathan Vincent και Malcolm Moore.
Πράγματι, οι προσδοκίες έχουν συχνά διαψευστεί.
Δεν βλέπω κανέναν σοβαρό λόγο για τον οποίο αυτό να μην συνεχίσει να συμβαίνει.
Αν συμβεί το χειρότερο, οι τιμές θα πρέπει να αυξηθούν αρκετά ώστε να εξισορροπηθεί η περιορισμένη προσφορά με τη ζήτηση.
Δεδομένου ότι πρόκειται για βασικά αγαθά, των οποίων η ζήτηση δεν επηρεάζεται σημαντικά από τις τιμές, το κόστος των προϊόντων και του αργού πετρελαίου θα μπορούσε να εκτοξευθεί.
Επιπλέον, μέρος αυτής της προσαρμογής είναι πιθανό να περάσει μέσα από την άνοδο των πληθωριστικών προσδοκιών, τα υψηλότερα επιτόκια και, συνεπώς, μια ισχυρή υφεσιακή επίδραση στην παγκόσμια οικονομία.
Ο Fatih Birol, εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, έχει προειδοποιήσει ότι εισερχόμαστε στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία.
Αν τα πράγματα δεν αλλάξουν σύντομα, αυτή η προειδοποίηση θα αποδειχθεί σωστή. Ούτε ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα ήταν έκπληξη.
Οι ΗΠΑ ονόμασαν τον πόλεμό τους Επιχείρηση «Επική Οργή».
Όμως το Επιχείρηση «Επική τρέλα» θα ήταν μια πιο ρεαλιστική ονομασία.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών